بازگشت «رزیدنت اویل» به سینما این بار با امضای زک کرگر، کارگردانی که نشان داده علاقه عجیبی به بازی با ترسهای پنهان تماشاگر دارد. او در تازهترین تجربهاش بهجای تکرار قهرمانان شکستناپذیر و نبردهای پرزرقوبرق، آدمی معمولی را به دل کابوسی مرگبار میفرستد؛ اما آیا این تغییر رویکرد برای زنده کردن یکی از مشهورترین جهانهای وحشت کافی است؟

به گزارش صبا؛«رزیدنت اویل» در طول سالهای گذشته بارها به سینما آمده، اما کمتر توانسته میان هویت بازیهای اصلی و اقتضائات سینمای وحشت تعادل برقرار کند. مجموعهای که با تکیه بر ترس از ناشناختهها، تنهایی، کمبود امکانات و مبارزه برای بقا به شهرت رسید، در اقتباسهای سینمایی بهتدریج به سمت اکشنهای پرزرقوبرق و قهرمانان شکستناپذیر حرکت کرد. حالا زک کرگر با رویکردی متفاوت تلاش کرده است به ریشههای این جهان بازگردد؛ تلاشی که دستکم در بخش مهمی از فیلم نتیجه داده است.
مهمترین انتخاب کرگر، کنار گذاشتن قهرمان کلاسیک و قرار دادن یک آدم معمولی در مرکز داستان است. برایان، با بازی آستین آبرامز، نه مأمور آموزشدیدهای است که در برابر زامبیها و موجودات جهشیافته کم نمیآورد و نه شخصیتی با تواناییهای خارقالعاده. او پیکی است که درگیر مأموریتی میشود که هیچ آمادگیای برای آن ندارد. همین ویژگی، یکی از امتیازهای مهم فیلم است. تماشاگر بهجای تماشای نمایش قدرت یک قهرمان، با اضطراب انسانی روبهرو میشود که مدام اشتباه میکند، میترسد، دستپاچه میشود و برای زنده ماندن به راههایی متوسل میشود که همیشه جواب نمیدهند.
آستین آبرامز نیز بهخوبی از پس این موقعیت برآمده است. او به شخصیت برایان نوعی دستپاچگی و درماندگی باورپذیر میبخشد که در بسیاری از فیلمهای آخرالزمانی کمتر دیدهایم. واکنشهای عصبی، غرغرهای مداوم و تلاشهای ناموفق او برای کنترل شرایط، علاوه بر ایجاد لحظات کمیک، باعث میشود تماشاگر ارتباط نزدیکتری با شخصیت برقرار کند. اینجا بازیگر قرار نیست با ژستهای قهرمانانه مخاطب را تحت تأثیر قرار دهد؛ جذابیت او در همین معمولی بودن است.
کرگر در کارگردانی نیز بهجای تکیه صرف بر نمایش خشونت، از ساختار بازیهای رایانهای برای پیشبرد روایت استفاده میکند. مسیرهای بسته، درهای قفلشده، پیدا کردن ابزارهای لازم، مواجهه با دشمنانی که هرکدام ویژگی متفاوتی دارند و عبور از موقعیتهایی که ظاهراً راه خروجی ندارند، همگی یادآور تجربه بازی هستند. دوربین نیز در بسیاری از لحظات به شخصیت اصلی نزدیک میشود تا تماشاگر احساس کند خودش در حال عبور از این مسیر خطرناک است. نکته مهم اینجاست که کرگر برای رسیدن به این هدف، الزاماً سراغ بازسازی داستان یکی از بازیها نرفته، بلکه تلاش کرده حس و منطق تجربه آنها را به سینما منتقل کند.
یکی دیگر از امتیازهای فیلم، طراحی موجودات و فضاسازی بصری آن است. کرگر در خلق موقعیتهای چندشآور و غیرمنتظره دست بازی دارد و گاهی با یک تصویر یا صدای ناگهانی، بیش از چند دقیقه نمایش خشونت تأثیر میگذارد. ترکیب فضای برفی، محیطهای تاریک، راهروهای بیمارستان و موجودات جهشیافته، جهان فیلم را به کابوسی زنده تبدیل میکند. موسیقی و طراحی صدا نیز در انتقال اضطراب نقش مهمی دارند. البته فیلم در انتخاب لحن گاهی به مرز میان وحشت و کمدی سیاه نزدیک میشود؛ انتخابی که در بیشتر لحظات جواب میدهد، اما ممکن است برای مخاطبی که انتظار یک فیلم ترسناک کاملاً جدی دارد، کمی غافلگیرکننده باشد.
با این حال، «رزیدنت اویل» از ضعفهای روایی مصون نیست. مهمترین مسئله، افت انسجام در بخش پایانی است. فیلم در آغاز و میانه با مهارت موقعیتهای تازهای برای شخصیت اصلی خلق میکند، اما هرچه به پایان نزدیک میشود، بخشی از ظرفیت داستانی خود را کنار میگذارد. برایانی که در طول مسیر به شخصیتی قابلهمدلی تبدیل شده، میتوانست مسیر تحول کاملتری را تجربه کند. همچنین برخی از شخصیتهای مکمل و اطلاعات مربوط به جهان داستان، بیشتر در خدمت پیشبرد اتفاقات قرار میگیرند تا اینکه فرصت پیدا کنند هویت مستقلی داشته باشند. این همان نقطهای است که هیجان لحظهای نمیتواند جای خالی پرداخت دراماتیک را کاملاً پر کند.
با وجود این کاستیها، نباید اهمیت رویکرد تازه کرگر را نادیده گرفت. او برخلاف برخی اقتباسهای قبلی، تلاش نکرده است صرفاً از شهرت نام «رزیدنت اویل» برای ساخت یک اکشن پرهزینه استفاده کند. فیلم او بیش از آنکه به دنبال بازگویی تاریخچه مجموعه یا راضی کردن طرفداران با انبوهی از ارجاعات باشد، میخواهد تجربهای مستقل و قابلفهم برای تماشاگران تازهوارد خلق کند. همین استقلال، یکی از جسورانهترین تصمیمهای فیلمساز است؛ هرچند ممکن است برای بخشی از طرفداران قدیمی که انتظار حضور شخصیتهای شناختهشده بازی را دارند، ناامیدکننده باشد.
در نهایت، «رزیدنت اویل» زک کرگر را باید تلاشی موفق اما نه بینقص برای بازتعریف یک مجموعه قدیمی دانست. فیلم در تعلیق، فضاسازی، طراحی هیولاها و استفاده از ظرفیتهای بازیهای رایانهای عملکرد قابلتوجهی دارد و آستین آبرامز نیز حضوری بهیادماندنی ارائه میدهد. ضعف در پرداخت بعضی شخصیتها و پایانبندی، مانع از آن میشود که با یک اثر کاملاً ماندگار روبهرو باشیم؛ اما کرگر دستکم نشان میدهد برای ترساندن تماشاگر همیشه به یک قهرمان شکستناپذیر احتیاج نیست. گاهی کافی است آدمی معمولی را در موقعیتی غیرقابلتصور قرار دهید و اجازه دهید ترس، تمام تصمیمهایش را تحت تأثیر قرار دهد.