ماهنامه صبا
بچه مردم با ترکیب کمدی و فانتزی، روایتی رنگارنگ از ماجراجویی چهار نوجوان پرورشگاهی ارائه میدهد و با الهام از سبک وس اندرسون و ژانپیر ژونه، یکی از آثار قابلتوجه جشنواره فجر شده است.
کمدی – فانتزی خوش رنگ و لعاب بچه مردم یکی از نمونههای قابل قبول درام کمدی در سینمای ایران است که برخلاف بسیاری از فیلمهای پرفروش این روزها، محدویت سنتی برای مخاطب خود نداشته و از کودک تا بزرگسال میتواند به تماشای این اثر بنشیند. فیلمی که از آن در میان آثار بخش مسابقه چهل و سومین جشنواره فیلم فجر به عنوان اثری قابل قبول یاد شده که مورد توجه منتقدان و نویسندگان سینمایی نیز واقع شد.
ماجرای چهار نوجوان پرورشگاهی فیلم بچه مردم که برای کشف حقیقت و هویت خود دست به ماجراجویی میزنند و در این مسیر، درگیر موضوعات اخلاقی – انسانی میشوند، از آن دست فیلمهایی است که پای میز تدوین ساخته شده و به مدد همین موضوع، از ایرادات ریتمی آن کاسته و جهان فانتزی فیلم نیز با کمک جلوههای ویژه و تفکر خلاقانه، عاملی برای مقبولیت فیلم بوده است. هرچند که کمتجربگی کارگردان و نویسنده به عاملی برای عدم حفظ چارچوبهای ساختاری و محتوایی تا پایان فیلم بدل شده، اما بهرهگیری از ایدههای کوتاه و تماشایی و پیروی از سبک بصری موفق چند کارگردان مطرح سینما، بچه مردم را به اثری قابل قبول تبدیل کرده که توانسته با وجود پایانبندی تحمیلی همچنان فیلمی سرپا و قابل دفاعی باشد.
یکی از نکات قابل بررسی و تحلیل در این فیلم، مقایسه آن با آثار وس اندرسون است. جنبههای بصری و شیوه روایی بچه مردم، عامدانه وامدار الگوهای مرسوم سینمای این کارگردان مهم تاریخ سینما بوده و در این تشابهات غیرقابل انکار، ردپای الهام تا تقلید مشهود و عیان شده است. از این رو با بررسی موشکافانهتر جزییات این تشابهات، میتوان به کشف دقیق ردپای آثار وس اندرسون در آثار سایر فیلمسازان، به ویژه محمود کریمی (کارگردان فیلم بچه مردم) رسید.
در وهله اول، شخصیتپردازی در آثار وس اندرسون، از الگوهای مرسوم سینما پیروی نکرده و تیپ شخصیتها در اغلب موارد در بستر کمدی، عجیب و پیچیده هستند. همین شیوه شخصیتپردازی نیز در بچه مردم در شخصیت نوجوانان و حتی بزرگسالان فیلم مشهود است. از سویی دیگر فضاسازی فانتزی فیلمهای وس اندرسون، (به عنوان مثال هتل بزرگ بوداپست) به غایت خلاقانه بوده و او را به کارگردانی که با ترکیب فضاسازی فانتزی و بهرهگیری از رنگبندی صحنه به خروجی منحصر به فردی در سینما رسیده مشهور کرده است. شیوه طراحی لباس او نیز خلاقانه و مبتنی بر اصول روانشناسی بوده و بدین شکل احساسات مخاطب به خوبی در دنیای خیالی فیلم با شخصیتها درگیر میشود.
اصولی که کریمی نیز در فیلم اول خود پیش گرفته و در تلاش بوده تا با طراحی دقیق صحنه، به نوعی دست به بومیسازی سبک و شیوه اشاره شده بپردازد و با ترکیب واقعیت و خیال، مخاطب را با خود همراه کند. از دیگر سو مواجهه هجوآمیز و طنزآلود کریمی با مسئله نگرانکننده و بغرنج فرزندان در جستوجوی خانواده، میتواند یادآور نگاه وس اندروسون در سادهانگاری مسائل بزرگ و برخورد کمیک و گاها تمسخرآمیز او به این قبیل موضوعات مهم باشد.
نکته قابل بررسی و تحلیل دیگر بچه مردم، مقایسه این فیلم با آثار سینمایی ژان- پیر ژونه فرانسوی است. از یک سو، شخصیت کنجکاو، خیال پرداز و خلاق قهرمانان توجوان فیلم کریمی شباهتهای خلقی و رفتاری زیادی با آملی فیلم سرنوشت شگفت انگیز آملی پولن به کارگردانی ژونه دارد و از سویی دیگر ریتم پویا دوسوم آغازین بچه مردم و فضای خیالانگیز فیلم، یادآور جهان این کارگردان محبوب و مشهور فرانسوی است. از این رو است که میتوان اتمسفر چیره بر بچه مردم را به نوعی الهام گرفته از دنیای خیال انگیز آملی دانست و توجه به جزییات بصری و خلق صحنههای فانتزی کریمی را متاثر از ژونه.
نباید از این نکته غافل شد که تعداد آثار سینمایی قابل ذکر با موضوع کودکان پرورشگاهی در سینمای ایران به تعداد انگشتان دست نرسیده و از این رو با برشمردن آثاری با این مضامین همچون یتیمخانه ایران (ابوالقاسم طالبی) و مقایسه ابن آثار با بچه مردم میتوان به کیفیت قابل قبول این اثر پی برد. فیلمی که هرچند موضوع و داستان اصلیاش درباره نوجوان است، اما به نوعی میتواند مخاطبان زیادی از گروههای سنی مختلف داشته باشد.
منبع: فیلیمو شات