ماهنامه صبا
در این گزارش ماهنامه صبا به نقد مسابقه دو نقطه پرداخته ایم.
مسابقه تلویزیونی «دو نقطه»، برنامهای نوآورانه در حوزه زبان و ادبیات فارسی است که با رویکردی متفاوت از سایر مسابقات آموزشی، تلاش دارد هیجان و رقابت را با یادگیری تلفیق کند. این مسابقه که از شبکه دو سیما پخش میشود، با اجرای نیما کرمی و حضور ۳۲ گروه دختر و ۳۲ گروه پسر از سراسر کشور، بستری جذاب برای آزمودن مهارتهای زبانی شرکتکنندگان فراهم کرده است. نیما کرمی با این برنامه پس از سالها به تلویزیون بازگشته است و از نقاط قوت «دو نقطه» حضور او در این برنامه است. هدف اصلی «دو نقطه» نهتنها ارتقای سطح دانش زبانی نوجوانان، بلکه تأکید بر اهمیت ادبیات فارسی به عنوان بخشی از هویت فرهنگی جامعه است. این برنامه در قالب یک رقابت پرنشاط، مهارتهای نوشتاری، خلاقیت زبانی، فهم درست ضربالمثلها و توانایی رمزگشایی از متون کلاسیک را به چالش میکشد.
«دو نقطه» با بهرهگیری از بخشهای متنوع همچون املای صحیح، کلمهسازی، ضربالمثلخوانی و کتیبهخوانی و… نشان داده که زبان فارسی نهتنها ابزار ارتباط، بلکه بستری برای تفکر، تخیل و نوآوری است. این مسابقه توانسته با استفاده از یک ساختار پویا و تعاملی، نسل جدید را با ادبیات فارسی آشتی دهد و زبان را از فضای خشک و رسمی کلاسهای آموزشی، به محیطی سرگرمکننده و رقابتی تبدیل کند. این برنامه، با تکیه بر هیجان رقابت و جذابیت مفاهیم زبانی، تجربهای تازه برای مخاطبان تلویزیون رقم زده و فرصتی استثنایی را برای نوجوانان فراهم کرده تا تواناییهای زبانی خود را در قالب یک رقابت مهیج و هدفمند به نمایش بگذارند؛ به همین منظور خبرنگار صبا با حضور در پشت صحنه برنامه «دو نقطه» به گفتوگو با نیما کرمی مجری و محمد پورصباغیان کارگردان این برنامه پرداخته است.
در ادامه گفتوگو با نیما کرمی مجری و محمد پورصباغیان کارگردان «دونقطه» را میخوانید.
نیما کرمی درباره تجربهاش در مسابقه «دو نقطه» و همکاری با نوجوانان توضیح میدهد: این نخستین تجربه من در کار با نوجوانان بود. با این حال، برنامه صرفاً مختص به نوجوانان نیست و در قسمتهای آینده، میانگین سنی شرکتکنندگان افزایش خواهد یافت.
این مجری تلویزیون اضافه میکند: هدف اصلی ما توجه به ادبیات فارسی و پیشرفت آن در جامعه است. مخاطبان ما خانواده نوجوانان هم هستند و در کل دو نقطه برنامهای است که آن را دوست دارم.
نیما کرمی همچنین درباره بازگشتش به تلویزیون پس از چند سال فاصله و دوری، اظهار میکند: دلخوری از تلویزیون نداشتم و میخواستم استراحت کنم البته منتظر یک پیشنهاد متفاوت بودم و احساس کردم «دو نقطه» از نظر موضوع، ژانر کاری، تیم تهیه و سردبیری، برنامهای متمایز است که نشان میدهد مدتها روی آن کار شده است. تمام دلیل فاصله از تلویزیون هم این بود که میخواستم استراحت کنم، نه اینکه دلگیری یا ناراحتی داشته باشم.
او با اشاره به فضای این برنامه و درک بهتر فضای ذهنی نوجوانان میگوید: من یک فرزند دختر نوجوان دارم و وقتی شما به عنوان والد در خانه با فردی در این رده سنی در تعامل هستی، درک بهتری از گفتار، رفتار و فضای ذهنی آنها پیدا میکنی.
او در ادامه در پاسخ به این پرسش که چقدر شبکه در دیده شدن یک برنامه تاثیر دارد به اهمیت کیفیت برنامه نسبت به شبکه پخش اشاره میکند و میگوید: من معتقدم شبکه پخش آن قدر هم مهم نیست و فرقی ندارد که یک برنامه جذاب از شبکه آموزش یا شبکه دو پخش شود. مهم کیفیت است و در صورت کیفیت بالا و بازخوردهای بیشتر، موضوع شبکه تاثیری ندارد. مخاطب، اثر با کیفیت را در هر حال دنبال میکند و مکان پخشش را پیدا مییابد.
در ادامه محمد پورصباغیان، کارگردان این برنامه، درباره ایده ساخت چنین برنامهای توضیح میدهد: ساخت این برنامه از سالها پیش کلید خورد و به جرات میتوان گفت که هیچ کپی داخلی و خارجی ندارد. دغدغه ما این بود که چگونه میتوانیم زبان و ادبیات فارسی را برای نسل جدید، جذاب کنیم.
این کارگردان در توضیح اینکه چطور به جمع بندی نهایی در زمینه تولید این مسابقه آموزنده رسیدهاند میگوید: پس از جلسات متعدد با تیم سردبیری و تهیهکنندگان، به این نتیجه رسیدیم که قالب مسابقهای علاوه بر کشش بالا، میتواند مفاهیم آموزشی را با هیجان رقابت منتقل کند.
پورصباغ با بیان اینکه ما خلأ بزرگی در حوزه برنامههای سرگرمی-آموزشی میدیدیم، میگوید: زبان فارسی سرمایه هویتی ماست، اما متأسفانه آموزشهای رسمی برای نسل جدید جذابیت کافی ندارند. هدف «دو نقطه» این است که زبان فارسی را نه فقط در قالب قواعد خشک، بلکه به عنوان ابزار تفکر، احساس، خلاقیت و باورمندی به نوجوانان معرفی کند.
او در ادامه با تاکید بر اینکه دو نقطه برنامهای ویژه نوجوانان نیست، از ساخت فصل جدید برنامه برای جوانان خبر میدهد و درباره مراحل انتخاب شرکتکنندگان فصل اول «دونقطه» میگوید: نوجوانان، نسل تأثیرگذاری هستند و ذائقه جامعه را شکل میدهند، بنابراین اولین فصل مسابقه را بر محوریت آنها بنا کردیم. اما این برنامه قرار است برای ردههای سنی دیگر هم ادامه داشته باشد.
پورصباغ در پاسخ به پرسی درباره روند برگزاری این مسابقه و حضور میهمانان نیز توضیح میدهد: برای این مسابقه از سراسر کشور فراخوان دادیم و حدود ۱۲ هزار نفر اعلام آمادگی کردند. از میان آنها، ۶ هزار نفر در آزمون اولیه کتبی شرکت کردند و در نهایت، ۱۵۰۰ نفر به مرحله مصاحبه حضوری راه یافتند. پس از بررسیها، ۳۲ گروه دختر و ۳۲ گروه پسر، یعنی مجموعاً ۲۵۶ نفر، برای فصل اول انتخاب شدند.
این کارگردان ادامه میدهد: مسابقه در ۶۴ قسمت تهیه شده و تمرکز آن بر تقویت زبان فارسی به عنوان زبان کاربردی و مورد نیاز جامعه امروز است. مراحل مسابقه شامل تمرینهایی در زمینه نوشتار صحیح، زبانآگاهی، میزان استفاده از واژهها، خلاقیت زبانی، ضربالمثلها و گنجینههای ادبی میشود.
او با بیان اینکه یکی از مهمترین چالشها، ایجاد تعادل میان استانداردهای تلویزیونی و اهداف آموزشی برنامه بوده است تاکید میکند: برنامه باید در عین حفظ جذابیت بصری و ریتم سریع، بتواند مخاطب را به تفکر درباره زبان فارسی و کاربردهای آن تشویق کند.
پورصباغ همین موضوع را چالش جدی ساخت دو نقطه میداند و میگوید: به همین دلیل، فرمت مسابقه با دقت طراحی شد تا علاوه بر ایجاد هیجان و رقابت، جنبههای آموزشی در قالب سرگرمی به شرکتکنندگان منتقل شود.
پورصباغیان درباره چالش دیگری که در روند ساخت مسابقه وجود داشت، نیز میگوید: یکی از دشوارترین مراحل، طراحی سؤالها و چالشهای مسابقه بود. ما باید اطمینان حاصل میکردیم که این پرسشها هم دقیق، سنجیده و متناسب با گروه سنی مخاطبان باشند، و هم بتوانند آنها را به یادگیری و تعامل زبانی ترغیب کنند.
او میافزاید: خلاقیتهای برنامه تنها محدود به طراحی مسابقه نبوده است. تیم سازنده، تلاش کردند که از تکنیکهای بصری و روایی خاص برای جذب مخاطب استفاده کنند.
این کارگردان در اینباره به انتخاب جلوههای بصری در دکور و… اشاره میکند و توضیح میدهد: انتخاب دکور، موسیقی، نحوه تدوین و اجرای برنامه، همگی با هدف ایجاد بیشترین تعامل با مخاطب نوجوان انجام شد. ما از رنگهای زنده، ریتم سریع، و بخشهای متنوعی مثل بازیهای زبانی و تولید محتوا بهره بردیم تا مسابقه از یکنواختی دور شود.
او با اشاره به دیگر خلاقیتهای به کار رفته در این برنامه میگوید: یکی دیگر از خلاقیتهایی که این برنامه را از سایر مسابقات متمایز کرده، تلفیق آموزش زبان فارسی با تمرینهای عملی و چالشهای رقابتی است. بخشهایی مانند کتیبهخوانی، ضربالمثلها و بازیهای زبانی نهتنها مهارتهای ادبی شرکتکنندگان را محک میزند، بلکه آنها را وارد فضایی میکند که در آن تفکر خلاقانه و استفاده از زبان به عنوان ابزاری برای ارتباط و بیان احساسات، برجسته میشود.
پورصباغیان در پاسخ به پرسی درباره انتخاب نیما کرمی به عنوان مجری برنامه که مدتها در تلویزیون حضور نداشت نیز توضیح میدهد: گزینههای مختلفی برای اجرا داشتیم اما به دنبال مجریای بودیم که بتواند علاوه بر اجرای روان، اطلاعات ادبی را به شکلی جذاب منتقل کند. نیما کرمی با تجربه بالا در اجرای برنامههای زنده و ارتباط مؤثر با مخاطب، توانست فضای مسابقه را از حالت خشک و رسمی خارج کند و آن را پرانرژی و زنده نگه دارد.
وی تاکید میکند: بنابراین، مسابقه «دو نقطه» نهتنها یک رقابت هیجانانگیز است، بلکه با تکیه بر خلاقیتهای کارگردانی، توانسته مفاهیم ادبیات فارسی را با جذابیت و سرگرمی درهم آمیزد و مخاطبان را به دنیای شیرین زبان فارسی نزدیکتر کند.
در نهایت، این کارگردان تاکید میکند: این برنامه فاخر با حماست موسسه سپهر سوره هنر حوزههنری انقلاب اسلامی ساخته شده است و ما در مباحث ادبیات فارسی و روانشناسی نوجوانان، هیأت کارشناسان و اندیشهورزان ویژه برای این مسابقه داشتیم که شامل دکتر ناصر فیض، دکتر حامد قدیری، دکتر مهدی صالحی، دکتر حسین باغگلی و دکتر علی نوفرستی بودند و بخشهای مختلف را ارزیابی و بررسی میکنند.