ماهنامه صبا
«اسلحه برهنه» در روزگاری بازگشته که کمدی‌های جریان اصلی بیش از هر زمان دیگری به فرمول‌های تکراری وابسته‌اند؛ بازگشتی که هم ادای دین به یک میراث قدیمی است و هم آزمونی برای سنجش ظرفیت طنز کلاسیک در سینمای امروز.
بازگشت یک کمدی محبوب با مأموریتی دشوار؛ احیای طنز ابزورد در روزگاری که سینمای کمدی بیش از همیشه به غافلگیری نیاز دارد.
به گزارش صبا؛فیلم «اسلحه برهنه» به کارگردانی آکیوا شفر، تلاش تازه‌ای برای زنده کردن یکی از مجموعه‌های شناخته‌شده کمدی پلیسی سینماست؛ مجموعه‌ای که با بازی فراموش‌نشدنی لزلی نیلسن به شهرت رسید. این بار لیام نیسون در نقش فرانک دربین جونیور ظاهر شده؛ کارآگاهی که قرار است راه پدرش را ادامه دهد، اما شیوه انجام مأموریت‌هایش بیشتر از آنکه نظم و قانون را به یاد بیاورد، هرج‌ومرج و موقعیت‌های مضحک خلق می‌کند.
داستان با یک سرقت بانکی و ماجرای یک ابزار مرموز آغاز می‌شود و به پرونده‌ای درباره مرگ مشکوک یک مهندس نرم‌افزار و نقشهای خطرناک برای دستکاری رفتار انسان‌ها می‌رسد. دربین در جریان تحقیقات با بث داونپورت، خواهر مرد متوفی با بازی پاملا اندرسون، همراه می‌شود و به تدریج با شبکه‌ای از توطئه‌ها روبه‌رو می‌شود. اما آنچه این ماجرا را از یک فیلم پلیسی معمولی جدا می‌کند، نه پیچیدگی معما، بلکه نحوه مواجهه شخصیت اصلی با اتفاقاتی است که حتی در جدی‌ترین لحظات هم نمی‌توان آن‌ها را جدی گرفت.
بزرگ‌ترین امتیاز فیلم، انتخاب لیام نیسون است. بازیگری که سال‌ها با نقشهای خشن، جدی و قهرمانان شکست‌ناپذیر شناخته شده، این بار همان چهره عبوس و لحن مقتدر را به خدمت کمدی گرفته است. تضاد میان ظاهر جدی نیسون و رفتارهای ابلهانه شخصیتش، موتور اصلی خنده‌های فیلم است. او تلاش نمی‌کند با اغراق در بازی یا شکلک‌های متداول کمدی مخاطب را بخنداند؛ برعکس، هر اتفاق مضحکی را با چنان جدیتی دنبال می‌کند که همین تضاد به نقطه قوت اجرایی او تبدیل می‌شود.
پاملا اندرسون نیز در نقش بث، حضوری فراتر از یک شخصیت مکمل تزئینی دارد. او به‌خوبی با فضای غیرمنطقی و شوخی‌های نامتعارف فیلم همراه شده و در کنار نیسون ترکیب قابل قبولی می‌سازد. پل والتر هاوزر در نقش همکار دربین نیز به شکل‌گیری فضای کمدی کمک می‌کند. کارگردان از ظرفیت بازیگران برای ساخت موقعیت‌های طنز استفاده کرده و اجازه نمی‌دهد فیلم صرفاً به مجموعه‌ای از شوخی‌های پراکنده تبدیل شود.
طنز فیلم؛ بازگشت به شیوه‌ای که هنوز جواب می‌دهد؟
یکی از ویژگی‌های مهم «اسلحه برهنه» وفاداری به سنت کمدی ابزورد است؛ سبکی که در آن شوخی‌ها الزاماً از منطق داستان پیروی نمی‌کنند و حتی گاهی خود منطق، موضوع خنده می‌شود. بازی با کلمات، شوخی‌های تصویری، سوءتفاهم‌های زبانی و موقعیت‌هایی که ناگهان از کنترل خارج می‌شوند، بخش مهمی از هویت فیلم را تشکیل می‌دهند.
در دورانی که بسیاری از کمدی‌های جریان اصلی به شوخی‌های تکراری، ارجاعات سطحی و دیالوگ‌های قابل پیش‌بینی متکی شده‌اند، این فیلم تلاش می‌کند مخاطب را با حجم زیادی از شوخی‌های غیرمنتظره غافلگیر کند. البته همه این شوخی‌ها به یک اندازه موفق نیستند و گاهی تراکم بیش از حد موقعیت‌های کمیک، فرصت کافی برای اثرگذاری بعضی از آن‌ها باقی نمی‌گذارد.
از سوی دیگر، فیلم در نیمه دوم و به‌ویژه در پیشبرد خط داستانی مربوط به شخصیت منفی، به اندازه بخش‌های کمدی خود خلاقانه عمل نمی‌کند. ماجرای توطئه و تهدید جهانی، بیشتر نقش بستری برای ادامه شوخی‌ها را دارد تا اینکه به یک روایت جنایی جذاب و مستقل تبدیل شود. در نتیجه، هرجا فیلم از شخصیت‌پردازی کمدی فاصله می‌گیرد و به سمت پیشبرد متعارف داستان حرکت می‌کند، بخشی از انرژی خود را از دست می‌دهد.
میراث لزلی نیلسن؛ سایه‌ای که هنوز روی فیلم افتاده است
مقایسه این نسخه با آثار پیشین مجموعه اجتناب‌ناپذیر است. لزلی نیلسن با اجرای خاص خود، نوعی از کمدی را تثبیت کرد که بر جدی گرفتن کامل موقعیت‌های کاملاً غیرجدی استوار بود. نیسون در این فیلم تلاش نمی‌کند نسخه دیگری از نیلسن باشد؛ او با استفاده از پیشینه سینمایی و تصویر تثبیت‌شده‌اش در نقش قهرمانان اکشن، شکل تازه‌ای از همان تضاد کمدی را ارائه می‌دهد.
این تفاوت مهم است؛ زیرا فیلم به جای تقلید صرف از گذشته، از ویژگی‌های بازیگر اصلی برای ساختن هویت تازه‌ای استفاده می‌کند. با این حال، نمی‌توان انکار کرد که بعضی از شوخی‌ها و موقعیت‌ها بیش از آنکه نوآورانه باشند، یادآور فرمول موفق آثار قبلی هستند. «اسلحه برهنه» در بازآفرینی روح مجموعه موفق‌تر از خلق یک زبان کاملاً تازه برای آن عمل می‌کند.
از نظر بازخورد نیز فیلم وضعیت قابل توجهی دارد. در زمان بررسی، امتیاز آن در راتن تومیتوز ۸۸ درصد از منتقدان و ۷۲ درصد از مخاطبان ثبت شده و در متاکریتیک نیز امتیاز ۷۵ از ۱۰۰ را به دست آورده است. بسیاری از منتقدان به ریتم سریع، اجرای نیسون و بازگشت موفق کمدی ابزورد توجه کرده‌اند؛ در مقابل، برخی مخاطبان شوخی‌های فیلم را کم‌اثر یا در مقایسه با نسخه‌های قدیمی‌تر ضعیف‌تر دانسته‌اند.
در نهایت، «اسلحه برهنه» را باید بیش از آنکه یک کمدی پلیسی با داستانی پیچیده بدانیم، تلاشی موفق برای بازگرداندن نوعی از سرگرمی به سینمای جریان اصلی ارزیابی کنیم. فیلم در همه لحظات به یک اندازه خنده‌دار نیست و در بخش‌هایی از روایت به فرمول‌های آشنای مجموعه تکیه می‌کند، اما حضور متفاوت لیام نیسون، بازی هماهنگ گروه بازیگران و جسارت در استفاده از طنز ابزورد، آن را به اثری قابل توجه تبدیل کرده است. شاید این فیلم نتواند جایگاه نسخه‌های کلاسیک را تکرار کند، اما نشان می‌دهد هنوز هم می‌توان با جدی‌ترین چهره‌ها، نامعقول‌ترین موقعیت‌ها را ساخت و مخاطب را به خنده انداخت.