ماهنامه صبا
سینماحقیقت از ۱۳۸۶ تاکنون از یک رویداد نمایشی فراتر رفته و به مرجع ارزشگذاری و تنظیمکننده مسیر سینمای مستند ایران بدل شده است؛ جشنوارهای که هم فرصت دیدهشدن میآفریند و هم میدان مناقشه درباره مرزهای بازنمایی واقعیت است.
امروز صندوق اعتباری هنر یکی از نمادهای مهم حمایتی کشور است. بهنظرم وجه غالب صندوق، وجه حمایتی آن است، نه اداری. در یکی دو سال اخیر، تقریباً همهی کارها از طریق سامانهها و مسیرهای الکترونیک انجام شد. این یعنی ساختار اداری در خدمت تسهیل حمایت قرار گرفته، نه برعکس.
نقد در سینمای ایران دچار یک سقوط جدی شده است؛ نه برای فیلمساز مرجعیت دارد و نه برای مخاطب.بسیاری از منتقدان در فضای مکتوب بسیار توانمندند، اما وقتی جلوی دوربین مینشینند، بیان شفاهیشان ضعیف است.
سینمای بیضایی را میتوان سینمای مقاومت نامید؛ مقاومتی آرام اما عمیق، در برابر ابتذال روایی، سانسور معنا و فراموشی تاریخی. مقاومتی که نه در فریاد، بلکه در ساختار، میزانسن و سکوتهای معنادار شکل میگیرد.
«کجپیله» با ایدهای فانتزی و جابهجایی هویتی، تلاش میکند از تکرار کمدیهای مرسوم سینمای ایران فاصله بگیرد و رگهای از تخیل را به اکران امسال بازگرداند؛ اما در پرداخت موقعیتها، شوخیها و پایانبندی، آنطور که باید از ظرفیت متفاوتش بهره نمیبرد.
مو به مو» با تشدید ابهام اخلاقی و چرخشهای ناگهانی، هم مخاطب را غافلگیر میکند و هم با رها کردن برخی خطوط روایی، انسجام داستان را زیر سؤال میبرد.
به مانند بسیاری از نمونههای مشابه مثل «نرگس»، «ستایش» و «طوبی» که با الهام از نام با محوریت زن معتقد، مستقل، مقاوم و توانمند ایرانی تصویر شده، «سوجان» نیز علیرغم یکسری کم و کاستیها، اثری موفق در ادامه این راه محسوب میشود که توانسته ویژگیهای زن نمونه ایرانی را درست و منطقی به تصویر درآورد.
«سناتور» با بازی عنایت بخشی، با وجود بودجه اندک، در سال ۱۳۶۳ به پرفروشترین فیلم سال بدل شد؛ اثری پرهیجان که هم با استقبال گسترده تماشاگران روبهرو شد و هم با انتقادهای تند نسبت به رویکرد تجاری و ساختارش.
«حاشیه»، تلاشی جسورانه برای ورود به ژانر جنایی و طرح معضلات اجتماعی بدون لغزش به سیاهنمایی است؛ فیلمی که بیش از جزئیات فنی، با روح و رویکرد متفاوتش خود را متمایز میکند.
«استخر» تلاشی است برای بیرون کشیدن طنز از دل روزمرگیهای انسان معاصر؛ فیلمی که میخواهد از دل سکوتها و مکثها به فلسفهای ساده درباره عشق و زندگی برسد، اما در قیاس با آثار پیشین کارگردان، از طراوت و گیرایی لازم فاصله میگیرد.